#همنوا_با_ابوحمزه
#شرح_فراز_دهم
#مراتب_سلوک_به_ضمیمه_شرح_مقامات_اربعه
#رمضان
#رمضان_به_چه_معنا_است_و_حقیقت_آن_چیست؟
1. رمضان مشتق از «رَمَض» به معنای شدّت حرارت، و حرارت سنگ، بر اثر شدّت حرارت خورشید آمده است.[1] همچنین گفته شده که از «حرّ» گرفته شده که به معنای برگشت از بادیه به شهر میباشد.[2] بنابر این وقتی گفته میشود، ارْتِمَاضاً [رمض] من الحزن؛ یعنی باطن آن مرد از غم و اندوه سوخت، یا وقتی گفته می شود، ارْتِمَاضاً [رمض] لِفُلان؛ یعنی براى فلانى اندوهگین شد، و همچنین وقتی گفته می شود، ارْتِمَاضاً [رمضتْ کبدُهُ؛ یعنی کبد او تباه شد؛ مثل این که گونهاى بیمارى آن را مىسوزاند.[3]
2. «رمضان» از «رمیض»، به معناى ابر و باران در پایان چلّهی تابستان و ابتداى فصل پاییز است که گرماى تابستان را دور میکند. به این دلیل این ماه را «رمضان» گفتهاند که بدنهاى آدمیان را از گناهان میشوید.[4]
3. «رمضان» بر گرفته از «رمضت النصل ارمضه رمضاً» است؛ به این معنا که نیزه را میان دو سنگ میگذاشتند و بر آن میکوفتند تا نازک شود.[5] به این تعبیر، رمضان؛ یعنى، انسان خود را میان طاعت الهى قرار میدهد تا نفس او نرم و آمادهی بندگى شود.
4. معناى «رمضان» در روایات؛ در بسیارى از احادیث اهل بیت(ع) از گفتن کلمهی «رمضان» به تنهایى نهى شده و سفارش شده است که آنرا «ماه رمضان» نام گذارند؛ زیرا «رمضان» یکى ازاسماى الهى است.[6] از امام علی(ع) نقل شده است: «نگویید رمضان، بلکه بگویید ماه رمضان و احترام آن را رعایت کنید».[7]
امّا در اصطلاح، رمضان نام ماه نهم از ماههاى عربى و ماه روزه اسلامى است و آن ماه نزول قرآن است: «شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ …»[8]. [9]
حقیقت و باطن ماه مبارک رمضان
هر آنچه که در عالم هستی وجود دارد، حقیقت و باطنی دارد؛ زیرا دنیا تنزّل یافتهی عوالم بالا است، هرچه در عالم دنیا است نمونهای است از آنچه در عالم معنا است. احکام و قوانین الهی هم که در دنیا به صورت دین و دستورات عبادی ظهور کردند، اسرار و باطنی دارند. اشیا، زمانها و مکانها نیز دارای حقیقت و باطن میباشند. یکی از آن زمان ها، ماه مبارک رمضان است. در فرهنگ اسلامی ماه رمضان یکی از مهم ترین و محترم ترین ماه های سال است؛ ماهی که نزد مسلمانان به ماه عبادت و طهارت معروف بوده و آن را -به تعبیر پیامبر(ص)- ماه خدا می نامند.[10]
امام سجاد(ع) در صحیفه سجادیه در استقبال از ماه مبارک رمضان با بیانی شیوا و رسا از ماه رمضان سخن گفته و حقیقت آن را روشن ساخته است. ما در این مقال تنها گوشه ایی از آن را بیان می کنیم. امام در این دعا، ابتدا خداوند متعال را جهت هدایت شدن به دین الاهی و بهرهمندی از نعمت بندگی و عبادت، شکرگذاری می کند، سپس می فرماید: «سپاس خداى را که از جمله آن راه های هدایت، ماه خود، ماه رمضان را قرار داد: ماه روزه، ماه اسلام، ماه طهارت، ماه آزمایش، ماه قیام، ماهى که قرآن را در آن نازل کرد، براى هدایت مردم، و بودن نشانههایى روشن از هدایت و مشخص شدن حق از باطل، و بدین جهت برترى آن ماه را بر سایر ماه ها بر پایه احترامات فراوان، و فضیلتهاى آشکار روشن نمود».[11]
توصیف ماه رمضان با عباراتی؛ نظیر ماه اسلام، ماه نزول قرآن، حاکی از آن است که در نظر امام سجاد (ع) و در مکتب اهل بیت (ع)، ماه مبارک رمضان، عرصه برای تجلی حقیقت اسلام؛ یعنی تسلیم محض در برابر خداوند متعال است. این عرصه، مجالی است تا بندگان خدا به امر و رضای او، حتی از نیازهای طبیعی و حلال خود چشمپوشی کنند و سر تسلیم بر بندگی شکوه مند خالق بی همتای خویش فرود آورند. این تمرین یک ماهه در کفّ نفس و خودداری از درخواست نفسانی، تمرینی مفید و نیکو است برای تقویت اراده و خویشتن داری در باقی سال؛ چون انسانی که یک ماه به دستور الاهی در مقابل خواست حلال نفس خویش مقاومت کرده و فقط به خاطر رضای خداوند از نیازهای طبیعی خود مانند خوردن و آشامیدن اجتناب نموده است، این قدرت را خواهد داشت تا در یازده ماه دیگر سال در مقابل وساوس شیطانی و درخواست های نفسانی نفس اماره خویش مقاومت نموده و اهل تقوا و رستگاری شود.
ماه مبارک رمضان، ماه طهارت است. ماهی که بنده وجود خود را از تمایلات مادی و حیوانی زدوده و با روزه ضمن تطهیر جسم، به تطهیر جان نیز می پردازد تا روحش در عالم پاکی و رشد و تعالی، از انوار هدایت بخش خدای متعال بهره مند شود.
پس می توان گفت حقیقت ماه رمضان عبارت است از: آزادی از خود؛ آزادی از خود حیوانی، و تولد خود الاهی. ماه مبارک رمضان، ماه تخلق به اخلاق الاهی است و حقیقت و باطن آن عبارت است از: رسیدن به لقای خداوند. در حدیثی آمده است که خداوند سبحان فرمود: «الصَّوْمُ لِی وَ أَنَا أَجْزِی بِه»؛[12] روزه مال من است و من خود به آن جزا می دهم. بعضی کلمه «اجزی» در این روایت را به صیغه مجهول «اُجزَی» خوانده اند؛ یعنی روزه برای من است و من پاداش آن هستم. حیف است که انسان به خودش و به غیر خدا و به هر آنچه که متغیر است، دل ببندد؛ زیرا هرچه غیر خدا است، در معرض زوال و تغییر است و نمی تواند جزای انسان باشد؛ جزای روزه دار، لقای حق است.[13]
[1]. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج 7، ص 160، چاپ سوم، دار صادر، بیروت، 1414 ق.
[2]. همان.
[3]. مهیار، رضا، فرهنگ أبجدی عربی - فارسی، ص 41، بی تا، بی جا.
[4]. لسان العرب، ج 7، ص 161.
[5] همان، ص 162.
[6]. طریحی، فخر الدین، مجمع البحرین، تحقیق: حسینی، سید احمد، ج 2، ص 223، کتابفروشی مرتضوی، تهران، چاپ سوم، 1375ش.
[7]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 4، ص 69، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، 1407ق.
[8]. بقره، 185.
[9]. قرشى، سید على اکبر، قاموس قرآن، ج 3، ص 123، چاپ ششم، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1371 ش.
[10] شیخ صدوق، أمالی، ص 93، انتشارات کتابخانه اسلامیه، 1362.
[11] . صحیفه سجادیه کامله، شعرانی،ابوالحسن، دعای 44، ص 267، چاپ ششم، قائم آل محمد، قم، 1386ش
#اقتصاد_بابرجام_اروپایی_درست_نمیشود
#قسمت_اول
حضرت آیتالله خامنهای در دیدار سران قوا و جمعی از مسئولان و کارگزاران نظام، شروط ایران برای ادامه یافتن برجام و تضمینهای لازم اروپا را اعلام کردند
حضرت آیت الله خامنه ای مدظله العالی رهبر معظم انقلاب اسلامی عصر امروز در دیدار سران قوا و جمعی از مسئولان و کارگزاران نظام، با اشاره به دشمنی مبنایی، عمیق و مستمر آمریکا با اصل نظام جمهوری اسلامی و ملت ایران تأکید کردند: شکست آمریکا در ماجرای اخیر در صورت ادای وظایف مسئولان، قطعی و بدون تردید خواهد بود.
رهبر انقلاب اسلامی در این دیدار در سخنان مهمی در دو محورِ «رفتار صحیح در قبال امریکا، برجام و اروپا» و نیز «لوازم و ضرورت های حرکت راهگشای اقتصادی در داخل کشور»، چندین تجربه عبرت آموز در روابط ایران و غرب را یادآوری و تضمینهای لازم اروپا برای ادامه یافتن برجام را تشریح کردند.
رهبر انقلاب اسلامی در ابتدای سخنان خود از ماه مبارک رمضان به عنوان فرصت خاص برای طراوت بخشیدن روح ایمان و معنویت یاد و خاطرنشان کردند: این فرصت برای همه مردم فراهم است اما این ماه برای نخبگان و مدیران کشور یک امتیاز مضاعف دارد تا با ارتباط بیش از پیش با خدا و تضرع و دعا، معنویت خود را جهت انجام رسالت سنگین مسئولیت، تقویت کنند.
حضرت آیت الله خامنه ای مدظله العالی سپس وارد بحث اصلی خود شدند و با اشاره به مقاطع مختلف نظام جمهوری اسلامی و آزمون های مهم در هر یک از این مقاطع گفتند: جمهوری اسلامی در چهل سال گذشته همه مقاطع و حوادث گوناگون آنها را با قدرت و استقامت و با تدبیر پشت سر گذاشته و مقطع فعلی را نیز با قدرت و تدبیر، پشت سر خواهد گذاشت و مسیر پیشرفت خود را ادامه خواهد داد.
ایشان افزودند: از ابتدای انقلاب اسلامی و در همه این مقاطع، رژیم امریکا دشمن اصلی ملت ایران بوده و از همه ابزارها و ترفندهای سیاسی، اقتصادی امنیتی، نظامی و تبلیغاتی نیز استفاده کرده است اما در همه موارد هم شکست خورده است.
رهبر انقلاب اسلامی با اشاره به تکرار تعبیر «براندازی» در صحبتهای مقامات امریکایی گفتند: این تعبیر، جدید نیست و مقامات امریکایی از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی، آن را بکار می بردند. حتی همان رئیس جمهوری که می گفت بدنبال براندازی نیستم، به دنبال براندازی بود و نیت و اهداف او نیز مشخص شد.
ایشان با تأکید بر اینکه بر اساس سنت الهی، در شکست دشمن هیچ تردیدی وجود ندارد، خاطرنشان کردند: سرنوشت رئیس جمهور کنونی امریکا بهتر از سرنوشت اسلاف خود همچون بوش و ریگان نخواهد بود و همانند آنها در تاریخ گم خواهد شد.
رهبر انقلاب اسلامی افزودند: البته براساس سنت الهی وظایفی هم بر عهده ما است و اگر این وظایف را انجام ندهیم، نمی توان درخصوص رسیدن به نتایج مورد نظر، اطمینان داشت.
حضرت آیت الله خامنه ای لازمه انجام وظایف و اتخاذ تصمیم صحیح در مقطع فعلی را بهرهمندی از تجربه های گذشته دانستند و بر همین اساس به بیان 6 تجربه و درس مهم در خصوص امریکا پرداختند.
#اقتصاد_بابرجام_اروپایی_درست_نمیشود
#قسمت_دوم
ایشان در بیان تجربه اول گفتند: مجموعه برخوردهای امریکا از ابتدای مذاکرات هسته ای تاکنون، این تجربه مهم را به دست می دهد که جمهوری اسلامی ایران نمی تواند با امریکا تعامل کند زیرا امریکا پایبند به تعهدات خود نیست.
رهبر انقلاب اسلامی تأکید کردند: برخی نگویند که پایبند نبودن به تعهدات، مربوط به این رئیس جمهور و به این دولت امریکا است، خیر؛ دولت قبل هم که با ما مذاکره کرد، تقریباً به همین روش عمل کرد و آنها نیز برجام را نقض و ایران را تحریم کردند.
ایشان با اشاره به سخنان دیپلمات های کشور درباره نقض مکرر روح و جسم برجام از جانب امریکا افزودند: با دولتی که معاهدات بین المللی را به راحتی و همانند آب خوردن، نقض میکند، نمی توان تعامل کرد. تجربه برجام، جواب آن کسانی است که بارها می گفتند چرا با امریکا، مذاکره و تعامل نمی کنید. بنابراین همه باید از این تجربه درس بیاموزند و بدانند که نمی توان با چنین دولتی تعامل و مذاکره کرد.
حضرت آیت الله خامنه ای خاطرنشان کردند: تجربه بدعهدی امریکا فقط مختص ایران نیست بلکه امریکا حتی با افراد تسلیم و نوکر خود همچون محمدرضا پهلوی و حسنی مبارک نیز چنین رفتاری داشته و دارد.
ایشان آشکار شدن عمق دشمنی امریکا با جمهوری اسلامی ایران را دومین تجربه برشمردند و گفتند: در مذاکرات سالهای اخیر و بعد از برجام، کاملاً مشخص شد که موضوعاتی همچون هستهای و موشکی، مسئله اصلی نیستند بلکه مخالفت و دشمنی عمیق امریکا با اصل نظام اسلامی و ملت ایران به دلیل سربلندی این نظام در منطقه حساس و توسعه روحیه مقاومت و مخالفت بی ملاحظه با ظلم های امریکا و بلند کردن پرچم اسلام است و آنها می خواهند نظام اسلامی را از مؤلفه های قدرت و اقتدار خود تهی کنند.
ایشان به یک تجربه دیگر اشاره کردند و گفتند: هرگونه انعطاف در مقابل امریکا، به دلیل مصلحت سنجی های موسمی نه تنها دشمنی او را کمتر نخواهد کرد بلکه این دشمن را گستاخ تر خواهد کرد.
رهبر انقلاب اسلامی به انعطاف های دولت ایران در زمان بوش دوم اشاره و خاطرنشان کردند: در آن زمان برغم این انعطاف ها، بوش، جمهوری اسلامی ایران را محور شرارت نامید.
حضرت آیت الله خامنه ای به تحریم های دولت امریکا بعد از برجام نیز اشاره کردند و افزودند: در مقابل بسیاری از این تحریم ها اعتراض شد اما هیچ اقدام قوی انجام نگرفت و نتیجه این شد که رئیس جمهور امریکا، گستاخ تر و وقیحانه تر سخن می گوید.
ایشان با تأکید بر اینکه راه جلوگیری از دشمنی امریکا، انعطاف و کوتاه آمدن نیست، گفتند: این موضوع فقط مختص امریکاییها نیست، همه غربیها عمدتاً همینگونه هستند و ما فراموش نمیکنیم دوره ای را که رئیس جمهور ما طرفدار نرمش با غرب بود اما همین رئیس جمهور بر اساس موضوعاتی بی اساس، از طرف آلمان به دادگاه احضار شد.
رهبر انقلاب اسلامی در تبیین چهارمین تجربه تأکید کردند: ایستادگی در مقابل غربی ها، امکان بسیار زیاد عقب نشاندن آنها را بوجود می آورد.
حضرت آیت الله خامنه ای برای این تجربه به قضایای هسته ای در سالهای 83 و 84 اشاره کردند و گفتند: در آن سالها، برای آنکه پرونده هسته ای ایران در آژانس عادی شود، پذیرفته شد که تأسیسات هسته ای تعطیل و مهر و موم شوند اما آنها در مقابل نرمش ها و عقب نشینی های آن زمان، به هیأت ایرانی گفتند که باید تمام تأسیسات هسته ای ایران، جمع آوری و نابود شوند.
ایشان افزودند: در آن زمان، آنها حتی اجازه راه اندازی دو یا سه سانتریفیوژ را هم نمی دادند اما از زمانی که در مقابل زیاده خواهی های آنها ایستادیم و مهر و موم ها را شکستیم و جوانان مؤمن و انقلابی ما غنی سازی بیست درصد را انجام دادند، غربیها به التماس افتادند و ضمن قبول غنی سازی 3.5 درصد، با ادامه فعالیت پنج تا شش هزار سانتریفیوژ نیز موافقت کردند.
رهبر انقلاب اسلامی تأکید کردند: البته منشأ به رسمیت شناختن حق غنی سازی ایران، مذاکره نیست بلکه پیشرفت دانشمندان جوان ما و دستیابی به غنی سازی بیست درصد است وگرنه با مذاکره هیچ گاه حق ما را به رسمیت نمی شناختند.
حضرت آیت الله خامنه ای در جمع بندی این تجربه گفتند: باید در مقابل زیاده خواهی طرف مقابل، حرکت شجاعانه انجام داد.
ایشان، پنجمین تجربه درس آموز را، همراهی اروپا با امریکا در مهمترین موارد برشمردند و افزودند: ما بنای دعوا با اروپا را نداریم اما این سه کشور اروپایی نشان داده اند که در حساسترین مواقع، با امریکا همراهی می کنند.
رهبر انقلاب اسلامی حرکت زشت وزیر امور خارجه فرانسه در مذاکرات هسته ای و تقسیم نقش پلیس بد و پلیس خوب با امریکا و همچنین مانع تراشی دولت انگلیس در قبال حق خرید کیک زرد براساس برجام را نمونه هایی از همراهی اروپا با امریکا برشمردند و تأکید کردند: اروپایی ها حرفهایی می زنند اما تاکنون ندیده ایم که به معنی واقعی کلمه در مقابل امریکا ایستاده باشند.
حضرت آیت الله خامنه ای در بیان ششمین تجربه مهم در قضایای برجام گفتند: در سالهای اخیر، این درس گرفته شد که گره زدن حل مسائل کشور بخصوص مسائل اقتصادی به برجام و خارج از کشور، یک خطای بزرگ است.
ایشان افزودند: هنگامی که ما مسائل اقتصادی و کسب و کار را به برجام گره می زنیم، نتیجه این می شود که صاحبان کار و سرمایه چند ماه منتظر امضا شدن یا نشدن برجام می مانند و بعد از آن هم منتظر اجرا شدن و یا اجرا نشدن آن هستند و سپس نیز منتظر اینکه آیا امریکا در برجام میماند یا نمی ماند و در نهایت دستگاه فعال اقتصادی کشور همیشه معطل خارجی ها است.
رهبر انقلاب اسلامی در جمع بندی مباحث مربوط به تجربه های برجام تأکید کردند: باید در قضایای بعدی مراقب بود تا این تجربه ها تکرار نشوند و از یک سوراخ، دو بار گزیده نشویم.
#اقتصاد_بابرجام_اروپایی_درست_نمیشود
#قسمت_سوم
رهبر انقلاب دل خوش کردن به مسائلی نظیر بی آبرو شدن امریکا و یا بروز اختلاف ظاهری میان امریکا و اروپا در ماجرای اخیر را نافی استفاده از تجربیات خواندند و افزودند: اینها واقعیات است اما مگر ما برای این چیزها مذاکره کردیم که حالا به آنها دلخوش کنیم.
ایشان خاطرنشان کردند: هدف از مذاکرات هسته ای برداشته شدن تحریم ها بود که بسیاری از آنها برداشته نشد، ضمن اینکه اخیراً تهدید می کنند تحریم ها را با وجود تأکید قطعنامه سازمان ملل باز می گردانند.
رهبر انقلاب همچنین در نکته ای مهم و اساسی با پرهیز دادن «عناصر سیاسی، مدیریتی و مطبوعاتی» از سرزنش یکدیگر درباره برجام تأکید کردند: نقد صحیح، منصفانه و عاقلانه ایراد ندارد و مسئولان هم باید به آنها توجه کنند اما اهانت، هتک حرمت، اتهام و ایجاد دو قطبی بر سر برجام نباید صورت گیرد و وحدت و همزبانی نباید نقض شود.
حضرت آیت الله خامنه ای سپس به طرح یک سؤال اساسی پرداختند: نحوه صحیح مواجهه با برجام بعد از خروج امریکا چیست؟
ایشان با بیان چند نکته در پاسخ به این سوال گفتند: نکته اول این است که باید مسائل را واقع بینانه ببینیم و بدون دلخوش کردن به احتمالات، آنها را صریح و واقع بینانه با مردم در میان بگذاریم.
رهبر انقلاب در همین زمینه به تصور باطل ورود 100 میلیارد دلار به کشور پس از انعقاد برجام اشاره کردند و افزودند: متأسفانه برخی این تصور واهی را به مردم هم منتقل کردند.
دومین نکته ای که رهبر انقلاب درباره «نحوه مواجهه صحیح با برجام در شرایط فعلی» بیان کردند این واقعیت بود که اقتصاد کشور را از راه «برجام اروپایی» نمی توان درست کرد.
ایشان افزودند: برجام اروپایی البته مسئله ای است اما قرائن فراوان از جمله انصراف و تردید شرکت های بزرگ اروپایی و نیز سخنان مسئولان سه کشور اروپایی نشان می دهد اقتصاد کشور را از راه برجام اروپایی نمی توان به جلو برد.
حضرت آیت الله خامنه ای با اشاره به بدعهدی و بی صداقتی 3 کشور اروپایی در اوایل دهه 80 بر سر مسئله هسته ای افزودند: اروپایی ها باید ثابت کنند که این بار قصد تکرار آن بدعهدی را ندارند.
رهبر انقلاب اعتراض نکردن 3 کشور اروپایی به امریکا در نقض مکرر روح و جسم برجام را مورد انتقاد قرار دادند و افزودند: اگر آنها به امریکا اعتراض می کردند ممکن بود کار به اینجا نرسد، اروپایی ها باید این غفلت را جبران کنند.
حضرت آیت الله خامنه ای خروج امریکا از برجام را نقض قطعنامه 2231 سازمان ملل خواندند و افزودند: اروپایی ها باید قطعنامه ای علیه امریکا به شورای امنیت ببرند و به این حرکت امریکا اعتراض کنند.
رهبر انقلاب اسلامی در تبیین شرایط لازم برای ادامه برجام با اروپایی ها تأکید کردند: سران 3 کشور باید متعهد شوند و قول دهند که بحث موشک و حضور منطقه ای ایران را مطلقاً مطرح نخواهند کرد.
حضرت آیت الله خامنه ای مقابله صریح اروپایی ها با هرگونه تحریم امریکا علیه ایران را از دیگر شرایط ضروری برشمردند و خاطرنشان کردند: همه بدانند جمهوری اسلامی از مؤلفه های قدرت خود از جمله دفاع از راه دور قطعاً دست نمی کشد.
ایشان عمق راهبردی را از دیگر مؤلفه های اقتدار ایران خواندند و افزودند: حضور در منطقه و طرفداری ملتها از جمهوری اسلامی، عمق راهبردی ماست و هیچ دولت عاقلی از این مؤلفه های قدرت بخش صرف نظر نمی کند.
حضرت آیت الله خامنه ای همچنین اتحاد و اجتماع مردم زیر پرچم اسلام و افتخار نظام به شعارهای اسلامی را مایه قوام و استحکام کشور دانستند.
رهبر انقلاب اسلامی در باب تضمین های لازم اروپایی ها برای ادامه برجام افزودند: اگر امریکایی ها توانستند در فروش نفت ایران خلل وارد کنند اروپایی ها باید خرید نفت از ایران به مقدار مورد نیاز ما را تضمین کنند.
تضمین بانکهای اروپایی درباره دریافت و پرداخت وجوه تجارت دولتی و خصوصی با جمهوری اسلامی از دیگر نکاتی بود که حضرت آیت الله خامنه ای در همین زمینه بیان کردند.
ایشان خاطرنشان کردند: ایران با 3 کشور اروپایی دعوا ندارد بلکه با توجه به سابقه اروپایی ها، ما به آنها اعتماد نداریم و به همین علت آنها باید تضمین های واقعی بدهند.
رهبر انقلاب اسلامی تأکید کردند: اگر اروپایی ها در پاسخ به مطالبات ما تعلل کردند حق ایران برای آغاز فعالیتهای تعطیل شده هسته ای محفوظ است.
ایشان مسئولان سازمان انرژی اتمی را به آمادگی برای شروع احتمالی اینگونه فعالیتها فراخواندند و افزودند: الان غنی سازی 20 درصد را آغاز نمی کنیم ولی باید آماده باشید که اگر لازم شد و دیدیم برجام فایده ندارد فعالیتهای تعطیل شده بواسطه برجام از سرگرفته شود.
بخش دوم سخنان رهبر انقلاب در دیدار مسئولان نظام به مسائل داخلی اختصاص داشت.
ایشان مسئله اول کشور را مسئله اقتصادی خواندند و افزودند: فعالیتهای دولت باید با گسترش خدمات ادامه پیدا کند اما با همه تلاشها وضع اقتصادی کشور تعریفی ندارد و بسیاری از مردم در فشار شدید گرانی و مشکلات هستند.
حضرت آیت الله خامنه ای حل مشکلات اقتصادی را در درجه اول در گرو اعتقاد قلبی مسئولان به چند مسئله دانستند و افزودند: باید عمیقاً باور کنیم که مشکلات اقتصادی با تکیه بر ظرفیتهای فراوان داخل کشور قابل حل است و نسخه های غربی نه در زمینه اقتصاد و نه در عرصه های دیگر نظیر جمعیت، حلّال مسائل و دشواریهای کشور نیستند.
ایشان به مسئولان خاطرنشان کردند: سپردن کارها به خارجی ها با توجه به بدقولی های آنها باید فقط در حد اضطرار باشد و فقط وقتی از امکانات داخلی مأیوس شدیم سراغ دیگران برویم.